محمود نجم آبادى
292
تاريخ طب در ايران ( فارسى )
24 - چند نكته درباره دامپزشكى - در خلال مطالب صفحات كتاب گاهگاهى نام رمه و گله ضمن كارهاى جمشيد و توجه ايرانيان به تخم اصيل حيوانات متذكر گرديديم . اينك در اين مختصر نكاتى چند از دامپزشكى در ايران باستان از نظر خوانندگان گرامى مىگذرانيم ، كه از جهاتى با طب آن دوران بىارتباط نمىباشد . در اوستا كه تقريبا تمام موضوعات بهداشتى و طبى از آن استخراج گرديده ، درباره سگ بسيار اهميت قائل گرديده است و وجود وى در بعضى تشريفات لازم و ضرورى بوده است . سگ را حيوان مفيد مىدانستند و پرستارى و مواظبت آن را به همان ترتيب كه براى فرزندان افراد مرعى مىداشتند ، عمل مىكردند ، بدين شكل كه مدت شش ماه از سگتولهها پرستارى به عمل مىآمده است . با تمام اين احوال سگها منشأ آزار و اذيت زياد براى افراد محسوب مىشدند . چنين به نظر مىرسد كه بيمارى هارى از اولين امراضى باشد كه در طب ايران باستان بدان توجه شده است . در اين باب در ونديداد چنين آمده است : " اگر سگ هار يا سگى كه بدون عوعو كردن گاز گيرد و در منزل يكى از پيروان اهورامزدا باشد ، تكليفش آن بوده كه بايد قلاده چوبى به گردن سگ آويخته و او را به تير ببندند . اگر از اين دستور پيروى نشود و سگ هار گوسفندى را آزار يا انسانى را مجروح سازد ، در آن صورت بايد صاحب سگ مانند قتل از عهده غرامت برآيد " . براى گاز اول حيوان يك گوش از حيوان ببرند و در پنجمين مرتبه بايد دم وى